Het Jalliya Ensemble is een West-Afrikaanse muziekgroep , die vooral traditionele Mandinke muziek speelt. Het kan in de vorm van een luisterconcert , maar ook op feesten kan het lekker swingen. De groep bestaat uit Jalli Lamin Kuyateh, hij speelt kora en bolombatu en hij zingt,

Lamin is de oudste zoon uit een traditionele griotfamilie uit Gambia. Zijn vader bouwde voor hem een kora toen hij zo’n 5 jaar was en leerde hem spelen. Hij is er nooit meer mee opgehouden. De kora is een 21snarig tokkelinstrument, opgebouwd uit een grote halve kalebas en bespannen met een rundervel. Van onder naar boven steekt door de kalebas een steel omhoog, waarop van boven naar beneden over een kam de snaren zijn gespannen, die in 2 helften zijn verdeeld (denk aan zwarte en witte toetsen bij de piano). Hij zingt de traditionele liederen, maar daarnaast schrijft en componeert hij ook zijn eigen songs, die gaan over meer recente geschiedenis, sociale problemen, politiek, het leven, de liefde, vrede, speciale mensen en alles wat verder nog voor hem belangrijk is.

De composities bestaan uit een instrumentaal patroon dat steeds wordt herhaald, het Kumbengo. Tussen de zangstukken in hoort u zeer virtuoze instrumentale improvisaties, Birimintingo genaamd. De solo’s worden behalve op kora ook uitgevoerd op de andere instrumenten, zoals door Mohammed, ook een griot en afkomstig uit Guinee-Conakry. Hij speelde o.a. bij Fatala en begeleidde vele grote Afrikaanse artiesten. De culturen in dit gedeelte van West-Afrika zijn sterk aan elkaar verwant. Ooit maakten zij allen deel uit van het Mandinkekeizerrijk wat al in de 13e eeuw ontstond. Mede daardoor kunnen zij uitstekend samen spelen. De balafon is nog zo’n 200 jaar ouder als de kora en stamt waarschijnlijk uit de 14e eeuw. Het instrument is te vergelijken met onze marimba (xylofoon), alleen bestaan de klankkasten niet uit pijpen, maar uit kalebassen. De 3e man, Mousse, bespeelt de diverse drums. Niet allen de djembe, voor de meesten bekend, maar ook sabar, tama en boukarabou. Ook hij komt uit een griotfamilie, maar dan uit Senegal. Zijn vader was een meesterdrummer, wat Mousse zeker ook is. Hij speelt niet alleen een ritme, hij is in staat om een melodie uit zijn drums tevoorschijn te toveren.

Alle drie de muzikanten hebben hun sporen verdiend op vele podia in de hele wereld, maar wonen nu alle drie in Nederland en zo zijn ze samen gekomen. Amie Jammeh woont in Duitsland, maar is afkomstig uit Gambia. Zij was lid van een van de beste Afrikaanse balletten en heeft daar ook haar sporen verdiend. Zij heeft een stem als een klok, geluidsversterking heeft ze eigenlijk niet nodig.

Naast het Jalliya Ensemble bestaat een grote formatie "Jalliyabaa". De basis wordt dan uitgebreid met nog een percussionist, een bassist, 1 a 2 zangeressen/danseressen en een gitarist. Dus voor de duidelijkheid , Lamin kan solo spelen en verder kan de groep van klein naar groot uitgebreid worden. Jalliyabaa speelt luistermuziek, maar ook en vooral swingende dansmuziek. Ik heb de mensen van alle leeftijden op het podium van het Concertgebouw in Amsterdam zien swingen, omdat ze echt niet konden blijven zitten en er in de zaal geen plaats was om te dansen. Kortom heerlijke muziek om naar te kijken, de instrumenten maar ook de vaak schitterende traditionele kostuums zijn het aanzien zeker waard, natuurlijk om naar te luisteren, maar vooral ook om het  binnen te laten komen.

Sinds nu ongeveer een jaar heeft Jalliyabaa ook een multiculticulturele groep, met naast Afrikanen, spelers uit Suriname, de Antillen en uit Nederland. Zij spelen de bewerkte Mandinke muziek aangevuld met westerse instrumenten als keyboard, drumset en electrische gitaren. Je zou het kunnen onderbrengen bij Afropop, in ieder geval lekker swingend!!!