Doel
Deze pagina's geven informatie over aspecten van de West- Afrikaanse cultuur en verwijzingen naar
bronnen voor verdere studie. Verder wordt je uitgenodigd tot nadenken over hoe cultuur een rol
speelt in communicatie en relaties.
Cultuur staat hier in enkelvoud geschreven. Generalisatie van DE West-Afrikaanse cultuur laat
weinig ruimte voor de verschillen in cultuur tussen landen, volken, streken en dorpen,
beroepsgroepen, sociale klasse en individu. Het is niet de bedoeling om met een allesomvattende
(onjuiste) generalisatie te komen. Toch kunnen basispatronen, die bij veel volken bestaan, heel
handig zijn om in je achterhoofd te houden. Net zoals het handig is om te bedenken dat alle geiten
dieren zijn maar niet alle dieren geiten...
Definite
Er zijn vele definities van het begrip cultuur in omloop die evenzovele visies op dit onderwerp
verwoorden. De handigste manier van kijken naar wat wel en wat niet cultuur is, ontstaat vanuit de
oorspronkelijke betekenis van het woord cultuur: verbouwen (cultiveren). Cultuur heeft dus te maken
met maken, scheppen, creëren. Wat verbouwd wordt, gecultiveerd, bewerkt door de mens, of
gecreëerd, dat is cultuur.
Wat valt er niet onder cultuur? Kennelijk alles wat niet door de mens verbouwd of bewerkt is, waar
hij niet aan te pas komt. Het tegenovergestelde van cultuur is daarom niet 'onbeschaafd' of
'primitief', maar alles wat vanzelf ontstaat en groeit: (de) natuur.
Dat waar de mens wel aan te pas komt bevat een scala aan gedragingen en overtuigingen die voor
de betreffende mensen betekenis hebben. Een goede definitie van cultuur zou dan ook kunnen zijn:
cultuur is een samenhangend geheel van meer of minder bewuste denkbeelden en technieken dat
een groep mensen over langere tijd dient als richtlijn en instrument om te leven en overleven.
(Jacob Vossestein; 'Vreemd volk' blz. 27)
Leestips
Een goed boek over cultuur is het volgende:
VREEMD VOLK
Vossestein, J.
De toegenomen intensiteit van
internationale contacten en
communicatie hebben de wereld
kleiner gemaakt. Mensen van
over de hele wereld lopen door
Nederlandse straten en zelf
reizen we voor werk of vakantie
vaker en verder dan ooit tevoren.
We lijken tegenwoordig allemaal
'wereldburgers' te zijn: mensen
die zich overal thuis voelen en
die ook sympathie kunnen
opbrengen voor mensen van
buiten hun eigen cultuur. Maar
behalve kleiner is de wereld ook
onoverzichtelijker en
verontrustender geworden. In
plaats van sympathie en
bewondering voor hetgeen
mensen in (en uit) andere
culturen doen, voelen we nogal
eens verbijstering en
verontwaardiging. Dit boek biedt
als handleiding een systeem om
enige orde in die schijnbare
onsamenhangendheid en chaos
te ontwaren.
Persbericht
ISBN 90 6832 567 1
2003
Paperback
144 pp.
Euro 15.00
|
Vreemd gedrag geplaatst in context van cultuur
Waarom hangen mensen uit niet-westerse landen hun diploma's ingelijst aan
de muur? Waarom houden ze niet van doe-het-zelven en wel van
visitekaartjes? Hoe kan die Nederlandse arts betrouwbaar zijn, als hij niet
eens een witte jas draagt? Waarom wil die westerse toerist niet gezellig met
mijn hele familie kennismaken?
Andere culturen zijn vaak moeilijk te begrijpen. Door gebrek aan kennis,
meent auteur Jacob Vossestein. Zijn boek Vreemd volk helpt inzicht te
krijgen in het gedrag van mensen in andere culturen.
Jacob Vossestein is intercultureel trainer bij het Koninklijk Instituut voor de
Tropen. Zowel door zijn werk als door veel te reizen komt hij in contact met
zeer uiteenlopende mensen, van Amerikaanse studenten en Vietnamese
artsen tot Zambiaanse ontwikkelingsdeskundigen en Russische zakenlui. Zijn
jarenlange ervaring heeft hij verwerkt tot Vreemd Volk.
In de schijnbare chaos van gedrag en gewoonten ontwaart Vossestein
patronen. Hij plaatst ideeën in de context van hun cultuur: Westers
individualisme tegenover gedrag in collectivistische samenlevingen, waar
mensen meer rechten en plichten hebben binnen de groep. Dit onderscheid
vormt de basis voor andere verschillen: trots op je werk tegenover trots op je
familie, 'doe-maar- gewoon' tegenover statusgevoeligheid, onpersoonlijke
steun van de overheid tegenover burenhulp.
De auteur probeert grove generalisaties te vermijden. Hij schrijft over 'menig
Nederlander', 'de meeste mensen', die 'vaak' of 'meestal' zus-en- zo doen.
Tegenwicht voor dit vage taalgebruik zijn de vele concrete voorbeelden. Het
boek eindigt met een reeks adviezen voor de omgang met andere culturen.
Vreemd Volk verscheen in de reeks Leven en werken in andere culturen, een
serie praktische Nederlands- en Engelstalige handboeken van KIT Publishers.
In dezelfde reeks verscheen van Jacob Vossestein Dealing with the Dutch / Zo
werkt dat in Nederland.
Marieke van der Velden
|
|
|
Wil je je verdiepen in de
Afrikaanse culturen dan kun
je uitgebreide studie-
informatie vinden bij het
African Studies Centre in
Leiden. |
